Teletıp

Telemedicine kavramı sağlık alanında teknolojinin ve özellikle bilgi ve iletişim teknolojierinin gelişmesiyle koşut bir şekilde oraya çıkan ve gelişen bir kavram olarak hayatımıza girmiştir. Telmedicine kavramının pek çok tanımını yapmak mümkündür. Biz burada kapsayıcı bir tanımla konuya girmeyi tercih ettik. Buna göre Türkçeye teletıp olarak çevrilen “Telemedicine”, telekomünikasyon teknolojileri kullanılarak bir mesafe üzerinden sağlık hizmetlerinin sağlanması, klinik bilgilerin iletilmesi ve tıp eğitiminin verilmesi olarak da tanımlanmaktadır.

Telemedicine çok geniş bir kavramdır ve birçok bileşenden oluşmaktadır. Öğrencilik yıllarımda Ege Üniversitesi Odyovizüel Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde çalışmaya başlamamla birlikte bu kavramla tanıştım. Rektörlüğe bağlı bir uygulama ve araştırma merkezi olarak 1984 yılında kurulan Ege Üniversitesi Odyovizüel Uygulama ve Araştırma Merkezi (sıkça kullanılan haliyle “Odyovizüel Merkez”) tıp eğitiminin görsel ve işitsel materyallerle desteklenmesi amacıyla kurulmuştu. Merkezin kurucusu Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmet Köktürk’tür. Prof. Dr. Köktürk, doktorluk mesleğinin yanında çok iyi derecede elektronik bilgisine sahipti. Yurt dışındaki tıp eğitimini yakından takip eden Köktürk, dönemin ses ve görüntü teknolojilerinin tıp eğitiminde verimli bir şekilde kullanılabileceğini düşünüyordu. Bu nedenle Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde ihtiyaç duyulan görsel ve işitsel ders materyallerinin hazırlanmasını sağlayacak bir merkezin kurulması için çalışmalara başladı. Bu sayede 1984 yılında Odyovizüel Uygulama ve Araştırma Merkezi kuruldu.

1984-2001 yılları arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi içinde faaliyetlerini sürdüren Ege Üniversitesi Odyovizüel Uygulama ve Araştırma Merkezi, Ege Üniversitesi Hastanesi içinde kapalı devre televizyon sistemini kurulmuştur. Ayrıca oluşturulan televizyon stüdyosunda tıp eğimini desteklemek amacıyla bir çok video eğitim filmi üretilmiştir. U-Matic, Betamax ve VHS kasetler kullanılarak üretilen bu filmlerle Türkiye’de KBB alanındaki ilk odyovizüel sempozyum Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde gerçekleştirilmiştir.

1997 yılında Prof. Dr. İsmet Köktürk’ün emekli olmasıyla birlikte Ege Üniversitesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Fazıl Apaydın, dönemin Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ülkü Bayındır’ın önerisi ile Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Refet Saygılı tarafından merkez müdürlüğüne atanmıştır.

1990’lar bilgisayarların hayatımıza hızlı bir şekilde girdiği ve kitlesel kullanımın yayınlaştığı yıllardır. Bu dönemde analog video çekim ve kurgu yönetemleri yerini ses ve görüntünün bilgisayar ortamında işlenebildiği sayısal teknolojilere bırakmaya başlamıştır. Dr. Fazıl Apaydın’ın öğrenciyken çalışmaya başladığı Odyovizüel Merkez’de kazandığı deneyim ve bilgisayarlara karşı olan ilgisi bu iki alanı birleştirmesine katkı sağlamıştır. Nitekim Ege Üniversitesi’nin ilk non-lineer kurgu ünitesi 1998 yılında Odyovizüel Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde video üretimi için kullanılmaya başlanmıştır.